Eerste analyse: Concreet spoor naar families in Oezbekistan

Er is een reële kans dat in Oezbekistan families kunnen worden gevonden van in Amersfoort vermoorde Sovjetsoldaten. Die voorzichtige conclusie trekt onderzoeker Remco Reiding van de Stichting Sovjet Ereveld na bestudering van recent ontdekt historisch materiaal.

De informatie op de pas ontdekte briefjes van in Amersfoort vermoorde Sovjetsoldaten zijn grotendeels ontcijferd en geanalyseerd. ,,Twee of drie van hen komen uit Oezbekistan, één uit Kazachstan en één uit Kalmukkië’’, zegt Reiding. ,,In vier gevallen hebben we een naam, van de soldaat zelf of een familielid.’’

In tenminste één geval heeft Reiding ook een mogelijke ‘match’ met een vermiste soldaat. ,,Dat ziet er hoopgevend uit. Dit is een voorlopige conclusie en we willen geen valse hoop wekken, maar er is een reële kans dat we deze soldaat kunnen identificeren. In elk geval zijn we nooit eerder zo dichtbij geweest.’’

Foto’s van de briefjes zijn eind vorige week door het Staatsarchief in Moskou naar de Stichting Sovjet Ereveld gestuurd. Bij de gescande documenten bevindt zich ook een vel met een handgeschreven gedicht in het Oezbeeks.

De documenten bevestigen wat de Stichting Sovjet Ereveld uit eerder onderzoek al concludeerde: vermoedelijk komen de 101 in Amersfoort vermoorde Sovjetsoldaten hoofdzakelijk uit Oezbekistan. In dat Centraal-Aziatische land zoekt hij de afgelopen jaren al actief, zelfs gesteund door de president van het land, die alle autoriteiten de opdracht heeft gegeven om hulp te bieden tijdens de zoektocht.

De Sovjetsoldaten kwamen op 27 september 1941 op de veelosplaats bij station Amersfoort aan. Ze werden door de nazi’s beestachtig behandeld. ,,Deze apen zijn nu jullie bondgenoten’’, zei ondercommandant Stöver na hun aankomst in Kamp Amersfoort tegen Nederlandse gevangenen.

In het kamp overleden 24 Sovjetsoldaten aan honger, ziekte en mishandeling. Op 9 april 1942 werden de overige 77 gefusilleerd. Na de oorlog werden 101 stoffelijke overschotten herbegraven op het Sovjet Ereveld. Langzaamaan raakten ze daar in de vergetelheid. Hun namen werden nooit bekend.