Eerste in Leusden vermoorde soldaat geïdentificeerd

Ilsja Machametov

Ze werden als beesten behandeld, vermoord, in een kuil gegooid en naamloos begraven. Maar nu, tachtig jaar na hun dood, heeft eindelijk één van de 101 in Leusden begraven Sovjetsoldaten zijn naam terug: Ilsja Machametov.

Sinds 1998 probeert onderzoeker Remco Reiding de identiteit te achterhalen van de Sovjetsoldaten die stierven in en nabij Kamp Amersfoort en begraven liggen op het Sovjet Ereveld. ,,Het is geweldig nieuws dat het na 23 jaar eindelijk is gelukt’’, zegt Reiding. ,,De nazi’s wilden hen ontmenselijken en hebben zelfs hun naam afgepakt, maar nu weten we toch met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid wie één van hen is.’’

Reiding, directeur van Stichting Sovjet Ereveld, houdt nog wel een slag om de arm. ,,Alles wijst erop dat Ilsja hier is gestorven, maar om dat helemaal zeker te weten is dna-onderzoek nodig.’’

Zelfs de familie van Ilsja is al gevonden. Een van zijn twee dochters, de 85-jarige Modjangoel, leeft nog. Tot op de dag van vandaag was ze met hulp van haar dochter op zoek naar haar vader. ,,We zijn ongelooflijk blij dat hij is gevonden’’, zegt kleindochter Dilnaz.

De Sovjetsoldaten werden op 27 september 1941 naar Kamp Amersfoort gebracht. De nazi’s behandelden hen als Untermenschen. Opvallend was dat de meesten afkomstig waren uit Centraal-Azië, in het bijzonder Oezbekistan. De kamparts vond hun andere uiterlijk zo bijzonder dat hij twee hoofden van gestorven soldaten liet afsnijden en hun schedels liet uitkoken om als studieobject op zijn bureau te zetten.

Binnen een halfjaar na hun aankomst stierven er 24 aan honger, ziekte en mishandeling. De overgebleven 77 werden op 9 april 1942 net buiten het kamp gefusilleerd. Hun stoffelijke resten werden na de oorlog gevonden en herbegraven op het Sovjet Ereveld. Op de plek van de executie is een monument opgericht, waar Stichting Sovjet Ereveld sinds 2013 jaarlijks een herdenking organiseert.