Eerste nabestaande ooit op executieplek

Meer dan zesduizend kilometer reist Dilnaz Baratova deze week om de executieplek en het graf van haar grootvader te bezoeken. Haar bestemming? Leusden. Daar werden precies tachtig jaar geleden 77 Sovjetsoldaten doodgeschoten, onder wie de opa van Dilnaz.

Dilnaz is de eerste nabestaande van deze groep ooit die naar Leusden komt. Tijdens de jaarlijkse herdenking van de executie op 9 april plaatst ze een kaarsje bij monument Koedriest. Die zuil herinnert aan de op één na grootste fusillade in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Ilsja Machametov, de opa van Dilnaz, behoorde tot een groep van 101 soldaten die de nazi’s krijgsgevangen hadden genomen. Ze kwamen grotendeels uit Sovjetrepublieken als Oezbekistan en Kazachstan. De nazi’s beschouwden hen als ‘Untermenschen’ en behandelden hen beestachtig in Kamp Amersfoort. De 77 mannen die nog niet aan ellende waren gestorven, werden op 9 april 1942 doodgeschoten.

Na de oorlog kregen de 101 soldaten een graf op het Sovjet Ereveld. Tot op de dag van vandaag liggen ze er naamloos. Nooit hoorde Dilnaz daardoor wat haar opa was overkomen.

Totdat Remco Reiding van Stichting Sovjet Ereveld vorig jaar zijn identiteit achterhaalde en zijn familie opspoorde. ,,Dat was geweldig nieuws voor mijn moeder en mij’’, zegt Dilnaz vanuit Almaty in Kazachstan. ,,We zijn altijd op zoek gebleven naar onze vader en grootvader, die niet is teruggekomen uit de oorlog. Nu wisten we eindelijk waar hij is terechtgekomen en heeft haar hart vrede.’’

Haar moeder, de dochter van de soldaat, is fysiek niet meer in staat de reis naar Nederland te maken. Dilnaz komt wel. ,, Ik ben ongelooflijk blij dat ik de laatste rustplaats van mijn grootvader kan bezoeken. Maar ik ben ook heel zenuwachtig, want dit is mijn allereerste reis naar het buitenland.’’

Dilnaz wil wat aarde van het Ereveld meenemen om uit te strooien bij het graf van haar oma. ,,En ik hoop dat de Nederlandse autoriteiten een DNA-test willen mogelijk maken, zodat we kunnen vaststellen in welk graf precies mijn opa begraven ligt.’’

De reis van Dilnaz is mogelijk gemaakt door de Contribute Foundation. Ook DELA Fonds, Stichting De Boom, Rabo ClubSupport en Stichting Terebinth dragen bij aan grafbezoek van nabestaanden.

Kom ook naar de herdenking op 9 april! Aanmelden is noodzakelijk via bijeenkomsten@sovjet-ereveld.nl