Samenwerking Sovjet Ereveld en Eemslandkampen op komst

Een delegatie van Stichting Sovjet Ereveld heeft onlangs een bezoek gebracht aan herinneringscentrum Esterwegen in Duitsland, waar de nagedachtenis levend wordt gehouden aan de zogenoemde Eemslandkampen. Vlak over de grens – ter hoogte van Drenthe – bevonden zich vanaf 1933 liefst vijftien concentratiekampen, waar na de Duitse inval in de Sovjet-Unie vele duizenden Sovjet-krijgsgevangenen zijn opgesloten. Zeker zes van hen liggen begraven op het Sovjet Ereveld in Leusden.

Tichon Salnikov verbleef in Stalag VI B.

Remco Reiding, directeur en onderzoeker van het ereveld, spreekt van een geslaagde missie. ,,Het was goed om met eigen ogen te zien waar zoveel Sovjetsoldaten in gevangenschap hebben geleefd. Uit gesprekken met directeur Martin Koers van het herinneringscentrum Esterwegen bleek bovendien dat onze twee organisaties elkaar kunnen helpen en versterken door onder andere uitwisseling van gegevens.”

De Eemslandkampen worden ook wel de ‘vergeten kampen’ genoemd, omdat er in vergelijking tot bekende namen als Dachau en Auschwitz in ons land relatief weinig publicitaire aandacht voor is. Dat is niet terecht, want niet alleen lagen de kampen op steenworp afstand van de Duits/Nederlandse grens, maar de nazi’s lieten er al in een vroeg stadium hun ware gezicht zien.

In 1933 werden, met Dachau bij München als voorbeeld, in het veengebied door gevangenen drie concentratiekampen uit de grond gestampt: Esterwegen, Neusustrum en Börgermoor, waar duizenden politieke gevangenen werden opgesloten en onder barre omstandigheden dwangarbeid moesten verrichten. Gaandeweg de jaren werden er kampen bij gebouwd en veranderde de functie. Zo werden er in 1940 bijvoorbeeld Nederlandse krijgsgevangen militairen vastgezet en in latere oorlogsjaren ook verzetsstrijders.

Tichon Salnikov

Ook Sovjetsoldaten werden er opgesloten na de Duitse inval in de Sovjet-Unie in 1941. Zij maakten uiteindelijk zelfs het grootste deel uit van de verschillende nationaliteiten in de krijgsgevangenenkampen (Stalags), die tot de Eemslandkampen behoorden. Vier van de op het Ereveld in Leusden begraven soldaten zaten gevangen in Stalag VI C, in de plaats Bathorn. Wat verderop in Versen lag Stalag VI B, waar twee van ‘onze soldaten’ waren opgesloten. Tot de twee bovengenoemde soldaten die in VI B gevangen zaten, behoort Tichon Salnikov. Zijn dochter Lidia speelt een rol in de documentaire Dodeweg 31, die op Vimeo is te bekijken.

Vermoedelijk hebben meer van de 865 soldaten op het Sovjet Ereveld in een van deze Stalags gezeten, maar van veel soldaten is helaas niet precies bekend waar zij gevangen hebben gezeten.

Het herinneringscentrum in Esterwegen geeft een goed algemeen beeld van de verschrikkingen die er hebben plaatsgevonden onder het nazi-bewind. Tegelijkertijd viel het de Ereveld-delegatie op dat er naar verhouding weinig wordt verteld over het lot van de Sovjet-gevangenen, die zo’n groot deel van de populatie hebben uitgemaakt.
Ereveld-directeur Reiding ziet daar mogelijkheden tot samenwerking: ,,Uit het gesprek met directeur Martin Koers bleek dat er interessante raakvlakken zijn tussen onze relatief kleine organisaties, waardoor we – naast het uitwisselen van gegevens over Sovjet-krijgsgevangenen – ook van elkaar kunnen leren.”

Remco Reiding gaat tweede helft november opnieuw naar Esterwegen voor een meeting met vertegenwoordigers van vergelijkbare herinneringscentra in Duitsland.