Nou, dat was me het avontuur wel. Zestig meter onder de grond filmden we voor onze Virtual Reality Experience in een steenkolenmijn, waar we naspeelden hoe onze hoofdpersoon met andere krijgsgevangenen onder erbarmelijke omstandigheden aan het werk werd gezet. Dat ging zo.
De grimeuse zet nog een paar zwarte vegen op het voorhoofd van één van onze figuranten en dan stappen we in een kleine kooi. Drie man, vijf man, gids Jan blijft knikken dat er plek genoeg is. Als sardientjes in een blik staan we gebogen in de lage lift. Jan sluit de toegang af met een ketting en trekt de deur in het slot. Dan zet de kooi zich krakend in beweging.
Het duurt maar een paar tellen of we zakken af in het pikkedonker. Zelfs de felgele veiligheidshelmen zijn onzichtbaar geworden. Iemand grapt nog dat we onze handen in onze zakken moeten houden, om de spanning te verlichten. Want niemand van ons is eerder zestig meter onder de grond geweest.
Het duurt bijna een minuut, voordat de lift met een schok tot stilstand komt. Jan roept wat slecht verstaanbare Franse woorden naar een onzichtbare collega en dan trekt hij de deur open. De stortregen komt ook hier, 60 meter onder de grond, langs de liftschacht met bakken uit de lucht. ,,Nog nooit eerder meegemaakt’’, zegt Jan, die toch meer dan vijftien jaar als mijnwerker heeft gewerkt.
Veel water in een mijnschacht – het verhoogt de spanning voor de nieuwelingen in de voormalige steenkolenmijn van Argenteau-Trembleur, tegenwoordig door Unesco erkend als werelderfgoed en getransformeerd tot een museum over de mijnbouw. We stappen een lange tunnel in met een smalspoor in het midden, dat werd gebruikt om de brokken steenkool te transporteren.
Jan leidt ons rond en demonstreert hoe met een drilboor kolen werden gewonnen. Een oorverdovend lawaai vult de galerij.
De achtogige VR-camera staat al klaar. Jongemannen, die even geleden nog in nette kleding in de kantine zaten, zien er nu ze geschminkt zijn en oude gevangenenkleding dragen ineens smoezelig uit. Met een lampje in hun hand wachten ze tot de regisseur het sein ‘Actie!’ geeft.
In een mijn als deze moet onze hoofdpersoon tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben gewerkt. Doodmoe van de keiharde fysieke arbeid, murw gebeukt door het repeterende werk, dag in dag uit, in lange shifts. Uitgehongerd, omdat de nazi’s Sovjetkrijgsgevangenen niet menswaardig achtten en ze dus ook amper te eten gaven.
Ze moesten zich van Reichsführer Heinrich Himmler ‘zum Tod arbeiten’. ,,Dat tienduizenden, ja zelfs honderdduizenden krijgsgevangenen aan honger en uitputting sterven, is slechts betreurenswaardig omdat daarmee arbeidskrachten verloren gaan’’, zei Himmler.
Tuberculose was voor mijnwerkers al ziekte nummer 1 en in die bizar zware omstandigheden was er voor de afgesloofde, ondervoede krijgsgevangenen uit de Sovjet-Unie bijna geen ontkomen aan. Ook onze hoofdpersoon kreeg tbc. Hoe het verder met hem verging? Dat zie je straks in de VR Experience in ons museum, dat in maart de deuren opent.
P.S.: Als je een steentje wilt bijdragen aan de realisatie van ons museum, word dan Steendrager. Of doneer!
