We stonden gisteren, op 20 april, op het Sovjet Ereveld stil bij de vijftien Georgische soldaten die op 20 april 1945 in Beverwijk door de Duitse bezetter werden gefusilleerd. Aansluitend vond in de avond een lezing plaats in de Sovjet Ereveld Experience.
Tijdens de herdenking werden toespraken gehouden, bloemen gelegd bij de obelisk, kaarsen geplaatst bij de graven en een minuut stilte in acht genomen.
De Georgische soldaten vochten in eerste instantie tegen nazi-Duitsland, maar werden krijgsgevangen genomen en vervolgens gedwongen in Duitse dienst te werken. In Beverwijk bewaakten zij een munitiedepot, waar zij besloten 88 handgranaten te stelen voor het Nederlandse verzet. Ze werden betrapt en nog diezelfde avond geëxecuteerd.
Moed en menselijkheid
In zijn toespraak stond burgemeester Gerolf Bouwmeester stil bij de moed van deze mannen.
“Moed is niet het opzoeken van gevaar,” zei hij, verwijzend naar Aristoteles, “maar het trotseren ervan wanneer het nodig is.”
Hij benadrukte dat de Georgiërs een bewuste keuze maakten om niet langer mee te werken aan een oorlog die zij niet vrijwillig dienden. “Hun daad was meer dan een poging om het verzet te steunen — het was een morele verklaring.” Volgens de burgemeester is hun verhaal juist vandaag de dag urgenter dan ooit.
Ook directeur Remco Reiding ging in op de betekenis van hun verhaal. Hij schetste de complexe keuzes waarvoor de Georgische soldaten stonden, maar bracht het verhaal uiteindelijk terug naar de kern: “Wat zij ook deden, in welk uniform zij ook liepen — deze Georgiërs waren mensen. Zonen, echtgenoten, vaders.”
Lezing over Georgisch bataljon
In de avond verzorgde historicus Serge Blom (Nederlands Instituut voor Militaire Historie) een lezing over het Georgisches Infanterie-Bataillon 822 ‘Königin Tamara’, waartoe de soldaten behoorden.
Tijdens deze drukbezochte bijeenkomst ging hij dieper in op de achtergrond van het bataljon en de complexe positie van Georgische soldaten in Duitse dienst. Ook stond hij stil bij de opstand op Texel — de laatste veldslag in Europa tijdens de Tweede Wereldoorlog.
De aanwezigen spraken van een indrukwekkende en leerzame avond, die extra verdieping gaf aan de herdenking eerder die dag.
Onze dank gaat uit naar Serge Blom, de gemeente Leusden, Lubbertus Brugge en GWI Auto voor het mogelijk maken van de herdenking en lezing.
