Tekst en foto: Jeroen Hendriks

Eva is in 1943 in Amsterdam geboren. Eerst was ze van 1969 tot 1972 vertaalster uit het Russisch en later was ze van 1975 tot 2000 lerares Engels in het middelbaar onderwijs om vanaf 2006 weer te eindigen (na haar vervroegde pensioen) als vertaalster uit het Russisch. Op dit moment heb ik me ook gespecialiseerd als docent Nederlands voor Russischtaligen.

Waar komt je betrokkenheid bij het Sovjet Ereveld vandaan?

,,Nadat ik met een vriendin op de het Sovjet Ereveld was geweest en het bijzonder interessante boek van Remco Reiding over zijn zoektocht naar nabestaanden had gelezen, voelde ik me zo betrokken met het leed van deze jonge soldaten dat ik het belangrijk vond om hun graven te adopteren.

Ik heb twee graven geadopteerd, een in 2012 van Viktor Lesin (grafnummer 340) en een in 2017 van Andrej Tsjornyj (grafnummer 338). Ik heb de graven zelf niet uitgekozen, dat heb ik aan de vrijwilligers van Stichting Sovjet Ereveld overgelaten.

Andrej werd volgens de door Remco gevonden documenten geboren op 6 februari 1908. Hij komt uit de provincie Odessa in Oekraïne, vermoedelijk uit het dorp Ljachovo. Zijn vrouw heette Maria. Andrej werd krijgsgevangen gemaakt, kwam terecht in Stalag VI A in Hemer, werd ziek en kwam op 7 mei 1945 in Lüdenscheid te overlijden aan tbc.

De andere soldaat, Viktor, werd geboren in 1926. Hij was dus nog heel jong, toen hij op 9 mei 1945 aan tbc overleed in Herne. Hij is niet geïdentificeerd door een gebrek aan gegevens.

Beide soldaten zijn door de Amerikanen in Margraten begraven en eind 1947 overgebracht naar het Sovjet Ereveld in Leusden.’’

Je betrokkenheid bij de Sovjet-Unie en bij Rusland is al van eerder. Hoe zit dat?

,,Door mijn studie Slavische Talen en door mijn achtergrond (ik kom uit een communistisch gezin) voel ik me meer dan gemiddeld betrokken bij Rusland en de buitengewoon turbulente geschiedenis van Rusland en de voormalige Sovjetrepublieken. Tijdens mijn studie vanaf 1965 bij Professor Karel van het Reve lazen we uiteraard Russische literatuur en vanaf 1969 raakten we door hem ook betrokken bij de toenmalige dissidenten. Dit waren Russische schrijvers, die niet mochten publiceren omdat hun werk niet voldeed aan de officiële normen van de staat. Karel van het Reve heeft zich na een jaar als correspondent voor Het Parool in het bijzonder ingezet voor een aantal van deze dissidenten. Hij heeft Andrej Amalrik en zijn vrouw Gjoezel Amalrik zelfs geholpen om naar het westen te vluchten. Verder heeft hij het werk van een aantal van deze dissidenten naar het westen laten smokkelen en in Nederland laten vertalen.’’

Wat was jouw rol hierbij?

,,Ik heb als jonge student een van die boeken samen met een medestudent vertaald. Dit boek was ‘Wat ik zeggen wou’ van Anatolij Martsjenko. Sindsdien ben ik extra geïnteresseerd geraakt in de slachtoffers van de Sovjet-maatschappij. Natuurlijk is er een groot verschil tussen de dissidenten en de omgekomen soldaten, maar de overeenkomst is dat beide groepen slachtoffers zijn.

In het algemeen is het zo dat Russen en alle bewoners van de voormalige Sovjetrepublieken een buitengewoon gewelddadige historie hebben. Dat gegeven heeft me er ook toe gebracht me in te zetten voor de twee graven van deze onschuldige soldaten.’’