Tekst: Nynke Geertsma / foto: Remco Reiding

“Inzicht in de verschrikkingen van oorlog”

Verschillende mensen dragen een steentje bij aan de realisatie van een museum bij het Sovjet Ereveld. Als ‘Steendrager’ neem je voor 100 euro een oude grafsteen van het Sovjet Ereveld af. Deze steen gaat deel uitmaken van een kunstwerk voor de opvang van hemelwater bij het museum. Wie zijn deze Steendragers en waarom dragen ze een steentje bij?

We spraken Maarten van Wijngaarden (1956) uit Bergambacht, de plaats waar hij opgroeide en nog steeds met veel plezier woont. Maarten is gepensioneerd, maar zit allerminst stil: “Momenteel werk ik als freelancer en regel in die hoedanigheid vergunningen en goedkeuringen van fabrieken. Daarnaast doe ik nog wat vrijwilligerswerk voor de database van het Sovjet Ereveld en werk ik voor de Vereniging Humanitas. Verder hebben we een grote moestuin, daar zit ook aardig wat werk in.”

Wanneer bent u Steendrager geworden? 

“In november 2023 kocht ik als Steendrager een oude grafsteen. Als het goed is, heb ik nummer 102 of 103. Dat is de grafsteen die ik al geadopteerd had van een Sovjetsoldaat uit Georgië. Eigenlijk was ik al eerder, heel letterlijk, Steendrager, want daarvoor hadden we al eens met een aantal vrijwilligers en de zoon van Remco Reiding alle stenen van de opslag bij Rusthof naar het museum gebracht. Dat waren er zo veel, dat het bijna te zwaar was voor het vrachtwagentje waarmee ze vervoerd moesten worden. Toen ik hoorde van Remco wat er met de stenen zou gebeuren, vond ik dat een leuk idee.”

Wat doet de Tweede Wereldoorlog met u?

“Dat vind ik lastig te beantwoorden. Enerzijds is het natuurlijk ´krankzinnig´ dat er gevochten wordt, dat had voorkomen moeten en kunnen worden. Aan de andere kant komt het voor dat men zich moet verdedigen tegen de ‘krankzinnigheid’ van een ander. En de vraag is: zou je dat zelf ook doen, of niet. Die vraag is nog lastiger te beantwoorden. Zeker als je naar het front moet. 

Mijn interesse voor geschiedenis en de Tweede Wereldoorlog is ontstaan toen ik een abonnement kreeg op een encyclopedie over de Tweede Wereldoorlog, in de vorm van een wekelijks tijdschrift. Dat werd uiteindelijk een set van vijf banden. Ik vond het heel interessant en leerzaam om te lezen over gebeurtenissen zoals de slag om Stalingrad. Daar zijn 800.000 Sovjets en 700.000 Duitsers gesneuveld. Dat zijn getallen waar je koud van wordt, onvoorstelbaar. Tijdens een reis naar Luxemburg kwamen we bij een oorlogsbegraafplaats van de geallieerden. Daar ligt Generaal Patton, van onder meer het Ardennenoffensief, begraven. Vlak daarbij is ook een Duitse oorlogsbegraafplaats, waar we een steen aantroffen met aan beide kanten namen erop; twee soldaten delen één steen dus. Dat vond ik heel bijzonder, zoiets had ik nog niet eerder gezien.”

Wat vindt u van het Ereveld, het museum en alles wat eromheen wordt georganiseerd?

“Ik vind het bijzonder boeiend. Het nieuwe museum is een waardevolle aanvulling en geeft inzicht in de verschrikkingen van oorlog. Een oorlog heeft altijd meerdere kanten. Ik kan iedereen aanraden om ook eens andere erevelden te bezoeken, zoals het Duitse Ereveld in Ysselsteyn en het Amerikaanse Ereveld in Margraten (beide in Limburg). Dan zie je hoeveel impact zo’n oorlog heeft”.